Sponsorlu Baglantilar

Küresel Ve Bölgesel Örgütler ders notu

Ana Sayfa » 9-10-11-12.Sınıf Ders Notları » Küresel Ve Bölgesel Örgütler ders notu
Sitemize 02 Aralık 2012 tarihinde eklenmiş ve kişi tarafından ziyaret edilmiş.

KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER

Küresel Örgütler Neden Gereklidir?

20. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş, binlerce insan sakat kalmış ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun bir daha yaşanmaması için çeşitli siyasi örgütler kurulmuştur. İlk olarak I. Dünya Savaşı’ndan sonra Cemiyet-i Akvam kurulmuş fakat bu cemiyet II. Dünya Savaşının yaşanmasına engel olamamıştır.II. Dünya Savaşı’ndan sonra başta BM olmak üzere birçok uluslararası siyasi, askerî ve ekonomik Örgüt kurulmuştur.

A. Küresel Örgütler

1.  SİYASÎ ÖRGÜTLER

Birleşmiş Milletler

Birleşmiş Milletlerin kuruluş amacı, İkinci Dünya Savaşını kazanan ülkeler tarafından savaş sonunda ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkları çözmektir. Bunun üzerine dünyada barış ve güvenliği sağlamak amacıyla 51 ülke bir araya gelerek 24 Ekim 1945 yılında Birleşmiş Milletler’i kurdular. Türkiye Birleşmiş Milletler’in kurucu üyeleri arasında yer almaktadır.

Günümüzde üye sayısı 192’ye ulaşmıştır. Üye ülkelerden ABD, Çin, Rusya, Fransa ve İngiltere alınan kararlarda veto hakkına sahiptirler. Bu ülkelerin onay­lamadığı kararlar yürürlüğe girmez.

2. ASKERÎ ÖRGÜTLER

NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü)

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Rusya’ya karşı ABD’nin desteğini alarak Avrupa’nın güvenliğini sağlamak için kurulmuş siyasi ve askerî bir örgüttür. NATO 9 Nisan 1949 tarihinde Washington’da kurul­muştur.

Üye ülkeler Kollektif bir çalışma için bir araya gelmeyi taahüt etmişlerdir. Bu ülkeler­den herhangi birinin toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı ve güvenliği tehlikede olduğunda veya üye ülkelerden birine yapılan saldırıda tüm üye ülkelerin birlikte hareket etmesi kararlaştırılmıştır. Türkiye bu Örgüte 1952 yılında üye olmuştur. Türkiye NATO’ya üye olduktan sonra yapılan anlaşma çerçevesinde Kore’ye asker göndermiştir.

3. EKONOMİK ÖRGÜTLER

OPEC (Petrol İhraç Eden ülkeler Örgütü)

Dünya petrol rezervlerinin 2/3’üne sahip olan 5 ülke tarafından 1960 yılında Bağdat’ta kurulan bir konfederasyondur. Kurucu ülkeler Suudi Arabistan, İran, Kuveyt, Irak ve Venezuela’dır. Bu ülkeler aynı zamanda yeni ülkelerin kuruluşa katılmasında veto hakkına da sahiptirler. Katar, Libya, Endonezya, Ekvador, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Nijerya, Gabon ve Angola OPEC’e sonradan katılmışlardır.

OPEC, petrol fiyatlarının ve üretim miktarlarının belirlenmesinde etkin bir role sahiptir. Alınan karar­ların üye ülkeler tarafından uygulanması konusunda herhangi bir yaptırım bulunmamaktadır.

IMF (uluslararası Para Fonu)

Birinci ve İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa ülkeleri ekonomik kriz yaşarken ihracatı ve altın stok­ları artan ABD diğer ülkeleri ekonomik yönden destekleyecek konuma gelmiştir. ABD, doğrudan yardım yerine; kurulacak bir kuruluş tarafından ekonomik program dahilinde yardımların yapılmasını istiyordu. Bu amaçla 1944 yılında 44 devletin katılımıyla birtakım kararlar alınarak uluslararası Para Fonu (IMF)’nun kurulması kararlaştırılmıştır. IMF 1947 yılında fiili olarak çalışmalara başlamıştır.

IMF ortaya çıkabilecek kısa vadeli ödeme güçlük­leri için devletlere kredi vererek dünya ticaretinin can­lılığını korumayı hedefler.

2007 yılında Sırbistan Karadağ’ın katılımı ile IMF’ye üye ülke sayısı 185 olmuştur. IMF’nin amaçları şunlardır

Ø  Dünya para meselelerinin çözülmesi için ülkeler arasında iş birliği sağlamak

Ø  Dünya ticaretinin dengeli şekilde gelişmesini sağlayarak üye devletlerin istihdamını arttırmak ve yüksek
büyüme hızına ulaşmasına imkân hazırlamak

Ø  Ülkelerin ödeme güçlüğü çekmemesi için gerekli çözümler üretmek

Ø  Devalüasyonlara engel olmak

IMF, bilançoları fazla veya açık veren ülkelere müdahale etme imkânına sahiptir. Bunu Guvenörler Heyeti aracılığı ile yapar. Guvernörlerin oy hakkı üye ülkelerin oy gücüyle sınırlıdır. Bu heyete her ülke işti­rak ettiği sermaye ile orantılı oy hakkına sahiptir. Buna göre en fazla oy hakkına sahip ülke, sermayesi ile orantılı olarak ABD’dir. IMF her ülkeye hissesinin % 25’i oranında kredi vermekle mükelleftir.

Türkiye, IMF’ye 1947 yılında üye olmuştur. Belli dönemleri ekonomik sıkıntıları gidermek için iMF’den kredi kullanma yoluna gitmiştir.

Dünya Bankası

Dünya Bankası, II. Dünya Savaşı’ndan sonra uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (IBRD) adıyla kurulmuş, 1947 yılında Birleşmiş Milletlerin özerk uzman kuruluşlarından biri olma özelliği kazanmıştır.

Günümüzde 181 ülke Dünya Bankasının üyesidir Türkiye’nin sermayedeki payı ve oy gücü % 0,5 düzeyindedir. Dünya Bankası Guvernörler Kurulu, İcra direktörleri Kurulu, Başkanlık organları tarafından yönetilmektedir. Guvernörler Kurulu, üye devletlerin atadıkları birer guvernör ve vekilinden oluşmakta ve yılda bir kez toplanmaktadır. İcra Direktörleri Kurulu, iki yıl için görevlendirilen 24 üyeli ve sürekli karar organıdır.

OECD (Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği  Örgütü)

1946 yılında kurulan Avrupa Ekonomik İş Birliğinin temelleri üzerine 14 Aralık 1960 yılında imzalanan Paris Antlaşması ile kurulmuştur. Örgütün başlıca amaçları şu şekilde sıralanabilir:

Ø  Gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere tüm üye ülkelerde halkın yaşam standardını iyileştirmek,
gelişmeyi sağlayan ekonomik politikalara destek vermek

Ø  İşsizliğin ortadan kaldırılmasını sağlamak

Ø  Ülkeler arasında ayrım gözetmeden dünya ticaretinin geliştirilmesine destek vermek

OECD’ye üye veya bu örgüte üyelik talebinde bulunan ülkeler, demokrasi, insan hakları ve yurttaş özgürlüğüne bağlılığı vazgeçilmez değer olarak benimsemişlerdir. Bu ilkeler aynı zamanda, OECD’nin amaçlarının gerçekleştirilmesine de hizmet eder. OECD, bir yandan bu ilkelerin üye ülkelerde güçlendirilmesine katkı sağlarken, bir yandan da örgüte üye olmayan ülkelerde ilkelerinin tanıtımını yapmaktadır.

ÇEVRE ÖRGÜTLERİ

GREENPEACE

Dünya çapında çevre olaylarına duyarlılığı artırmak için 1971 yılında kurulmuştur. Çalışmalarını bağımsız  olarak yürütebilmek  için   devletlerden,   şir­ketlerden ya da siyasi partilerden bağış ve sponsorluk kabul  etmez; tüm çalışmalarının   kaynağını  sadece bireylerden aldığı maddi ve manevi destek oluşturur.Greenpeace (Grinpiis) yaptığı çalışmalarda bilimsel veri ve kaynakları esas alır, şiddete başvurmaz ve çalış­malarını basın yoluyla gündeme getirerek kamuoyu ile paylaşır.

Greenpeace’in günümüzde 24 ulusal ve 4 bölgesel ofisi ve bu ofislerin yaptığı çalışmaları olanaklı kılan 101 ülkede 3 milyon destekçisi vardır. 1992 yılında Türkiye ofisini açarak ülkemizde de faaliyetlerini sürdürmektedir.

Greenpeace’in başlıca çalışma alanları şunlardır:

Ø   İklim  değişikliğini   durdurabilmek  için  fosil  yakıtların  kademeli  olarak  sonlandırılması  ve yenilenebilir enerjilerin teşvik edilmesi,

Ø  Ticari amaçlı balina avının kontrol altına alınması,

Ø  Nükleer silahlanma ve nükleer kirliliğe son verilmesi,

Ø  Küresel ısınmanın durdurulması,

Ø  Zehirli kimyasalların ortadan kaldırılması,

Ø  Okyanus ve ormanların korunması,

Ø  Savaşların önlenmesi şeklinde belirlenmiştir.

5. Bölgesel Örgütler Avrupa Birliği

Avrupa Birliği önemli iki temel ham madde olan kömür ve çelik sektörünü güçlendirmek ve bunları uluslarüstü bir otorite ile kontrol ederek barışı sürdürmek amacıyla 1951’de kurulan Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu olarak kurulmuştur.

Bu topluluk, 18 Nisan 1951’de Belçika, Almanya, Fransa, Hollanda, Lüksemburg ve İtalya arasında imzalanan Paris Antlaşması ile kurulmuştur. Üye ülkelerin 25 Mart 1957 tarihinde imzaladığı Roma Antlaşmasıyla Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (Euratom) kurulmuştur. Roma antlaşmasıyla aynı tarihte Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) kurulmuş­tur. 1958 yılında İmzalanan Roma Antlaşması ile üye ülkeler arasında gümrük birliğinin uygulanması öngörülmüştür. Ancak Roma Antlaşması’nda nihai hedef, sadece ekonomik değil ortak tarım, ulaştır­ma, rekabet gibi diğer birçok alanda ortak politikalar oluşturmaktır. Ayrıca ekonomik birliklerin kurul­ması, ortak dış politikanın ve güvenlik politikasının oluşturulması da antlaşmadaki diğer hedeflerdir (Harita 1).

Belirtilen amaçlara, süreç içerisinde imzalanan diğer anlaşmalarla aşamalı olarak ulaşılmaya çalışılmıştır. Günümüzde Maastricht Antlaşması (1992) (Avrupa Birliği’ni kuran antlaşma sayılmaktadır.), Amsterdam Antlaşması (1999) ve Nice Antlaşması (2003) sonrasında Avrupa Birliği, bazı üyeler dışın­da parasal birliğe girmiş (avro), Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikasını benimsemiş, Adalet ve içişlerinde, suça ilişkin konularda emniyet ve yargı güçleri iş birliğine karar vermiştir.

İSAFTA { Kuzey Amerika Ülkeleri Serbest Ticaret Anlaşması)

Kanada, ABD ve Meksika arasında imzalanan ticaret antlaşmasıdır. 1994 yılında yürürlüğe girmiştir. NAFTA kapsamında, söz konusu ülkeler arasındaki ticaret ve yatırımlar liberalize edilmiş, ilk kez yabancı şirketler, anlaşma ülkelerini uluslararası tahkim kurullarında tek taraflı olarak dava etme hakkı tanınmıştır.

NAFTA ile Kuzey Amerika ülkelerinin başka ülkelere karşı ekonomik yönden daha güçlenmeleri hedeflenmiştir.

KEI {Karadeniz Ekonomik iş bırlıgı Teşkilatı)

1990 yılında Türkiye’nin öncülüğünde başlayan çalışmalar, 25 Haziran 1992 tarihinde İstanbul’da düzenlenen bir zirve toplantısında KEİ Deklarasyonunun imzalanması ile sonuçlanmış ve örgüt bu tarihte resmen işlerlik kazanmıştır. KEİ’nin amacı Zirve Deklarasyonu ve Boğaziçi Bildirisi’nde şöyle belirtilmektedir:

KEİ üyesi ülkelerin potansiyellerinden, coğrafi yakınlıklarından, ekonomilerinin birbirlerini tamam­layıcı özelliklerinden yararlanarak aralarındaki ikili ve çok taraflı ekonomik, teknolojik ve sosyal ilişkileri­ni çeşitlendirmeleri ve daha da geliştirmelerini, böylelikle Karadeniz havzasının bir barış, istikrar ve refah bölgesi olmasını sağlamaktır.

Arnavutluk, Azerbaycan, Bulgaristan, Ermenistan, Gürcistan, Moldova, Romanya, Rusya, Türkiye, Ukrayna ve Yunanistan kurucu üye olarak yer almışlardır. Ayrıca Almanya , Fransa, Polonya, Tunus, İsrail, Mısır, Slovakya, İtalya ve Avusturya KEİ’de gözlemci devlet sıfatıyla bulunmaktadırlar.

KEİ Deklarasyonunda aşağıda belirtilen alanlarda ortak projelerin geliştirilmesi ve gerçekleşti­rilmesi hedeflenmiştir:

Ø  Ulaştırma-Haberleşme

Ø  Bilişim

Ø  İktisadi ve ticari bilgi alışverişi

Ø   Ürünlerin standardizasyonu ve sertifikasyonu

Ø  Enerji

Ø  Madencilik ve  ham  mineral  malzemelerin işlenmesi

Ø  Turizm

Ø  Tarım ve tarıma dayalı sanayi

Ø   Hayvansal ve sıhhi koruma

Ø   Sağlık ve eczacılık

Ø   Bilim ve teknoloji

 




Paylaş
Sitemizdeki Benzer İçerikler



Yorumlar

İlgili Terimler :
SiZ SORDUNUZ BiZ CEVAPLADIK!
osmanlı devletinde memleketin iç durumu ve cemiyetler ile ilgili kısa bilgiler
osmanlı devletinde pontus meselesi ile ilgili bilgiler
osmanlı devletinde azınlıklar tarafından kurulan cemiyetler ile ilgili bilgiler
test ve etkinliklerin cevaplarını nasıl öğreneceğiz
test ve etkinliklerin cevaplarını nasıl öğreneceğiz
Martı hikayesinde karakterlerin ruhsal ve fiziksel özellikleri nelerdir ?
8.sınıf inkılap tarihi kurs planına ihtiyacım var acil.
ingilizce teog hazırlık kurs planı olan varsa yükleyebilir mi?
tek başna anlamı olmayan sözler
Hayatımızda önemliolayları gösteren krolejik bir poster hazırlamak
SORU SORMAK İÇİN TIKLAYINIZ