8.sınıf hava olayları ders notu

HAVA OLAYLARI

 

Sabah ve akşam saatlerinde güneş ışınları eğik geldiği için yeryüzü çok ısınmaz. Öğle saatlerinde güneş ışınları dik geldiği için sıcaklık artar.Hava sıcaklıklarındaki bu değişmeler hava olaylarını oluşturur. Rüzgar , tayfun , fırtına , kasırga, hortum ve yağış türleri yaşantımızda karşılaştığımız hava olaylarındandır.

RÜZGAR

Hava tanecikleri sıcaklık farkından dolayı sürekli yer değiştirir. Isınan bölgeler ile soğuk bölgeler arasında gerçekleşen hava akımına rüzgâr adı verilir. Hafif esen rüzgâra yel denir. Şiddeti fazla değildir. İnsanlar rüzgârlara değişik adlar vermişlerdir.  Ülkemizde değişik yönlerden esen rüzgârlar vardır; yıldız , lodos , poyraz , karayel gibi.

FIRTINA

 

Kimi rüzgârlar çok şiddetli olur. Saatteki hızı 100 – 110 km yi bulan rüzgârlara fırtına adı verilir. Fırtına farklı sıcaklıktaki hava kütlesinin çarpışmasıyla oluşur. Bazı fırtınalar şiddetli yağmur, kar ve dolu getirebilir. Bu durumda fırtınanın zararları daha da artar.

KASIRGA

 

Saatteki hızı 300 km yi bulan yağmurlu fırtınalara kasırga denir. Büyük can ve mal kaybına neden olur. Amerika kıtasının güney ve orta bölümlerinde görülür. Deniz suyu sıcaklığının 27 dereceden fazla olduğu sıcak denizlerde görülür.

TAYFUN

 

Tayfun, Kasırgalar, şiddetli rüzgarları, ilginç

bulut yapıları ve sellere yol açan yağmurlarıyla Dünya’nın en olağanüstü hava olaylarından birisidir. Hortumun 2000 katı daha şiddetlidir.Büyük Okyanus’un batısında ve Çin Denizinde görülür. Şiddetli kasırga anlamına gelir.

HORTUM

 

Sıcak ve nemli hava ile soğuk havanın şiddetle yer değiştirmesi sırasında dönen rüzgârlar oluşur. Bu rüzgârlara hortum adı verilir. Hortum genel olarak şiddetli fırtınalar sırasında meydana gelir. Hortumlar ağır cisimleri bile yerden kaldıracak kadar güçlü olabilir.

ÇİĞ

 

Havadaki su buharının soğuk zeminler üzerinde, su tanecikleri şeklinde yoğunlaşmasıyla oluşur. Özellikle bahar aylarında görülür.

KIRAĞI

 

Havadaki su buharının soğuk cisimler üzerinde, 0°C den düşük sıcaklıklarda kristaller şeklinde yoğunlaşmasıyla oluşur. Sonbahar aylarında ya da kış başlarında görülür.

YAĞMUR

 

Bulutu oluşturan su taneciklerinin büyümesiyle oluşan su damlalarıdır. Yoğunlaşmanın devam etmesi ile ağırlığı artan su damlaları yağış şeklinde yere düşer.

DOLU

 

Hava sıcaklığının birden bire ve büyük ölçüde azalması sonucu yağmur damlaları donarak buz parçacıkları halinde yere düşer, buna dolu denir.

KAR

 

Su buharının, yükseklerde 0°C nin altında yavaş yavaş yoğunlaşmasıyla oluşan buz kristalleri yere düşer, buna kar denir.